MUAY THAI

Muay Thai – (taj. muay thai, ang. thai boxing) inaczej boks tajski, thai boxing, boks syjamski. Dokładne pochodzenie tej sztuki walki nie jest znane, ale jej źródła przypisywane są obszarom południowo-wschodniej Azji.

MUAY BORAN – STAROŻYTNE MUAY THAI

„Starożytne Muay Thai”, czyli Muay Boran, to sztuka walki nauczana w Tajlandii, z której wywodzi się obecne Muay Thai.

Muay Boran było wykorzystywane na polach walki, gdy wojownik stracił broń i był uzbrojony wyłącznie w swoje umiejętności. Żeby zneutralizować oponenta, posługiwał się kolanami, łokciami, głową, podcięciami, rzutami, dźwigniami i łamaniami. Dozwolone było „wykończenie” przeciwnika w parterze (niedozwolone natomiast było uderzanie leżącego).

Muay Boran stosuje nawa awut, czyli dziewięć broni: dwie stopy, dwie pięści, dwa łokcie, dwa kolana i głowę. Podstawowa pozycja w walce, mocniej niż w Muay Thai angażuje pracę nóg, dlatego Muay Boran wymaga większej zręczności, elastyczności i szybkości. Różnice między Muay Boran a Muay Thai są także widoczne w innych elementach. Podczas gdy trenerzy Muay Thai ringowego koncentrują się na jak najszybszym wystawieniu swoich uczniów do walki, instruktor Muay Boran uwydatnia tradycyjne aspekty i metody treningowe tej sztuki, mając szczególnie na uwadze estetykę i rytuały. Wielokrotnie zdarza się, że uczniowie Muay Boran muszą ćwiczyć charakterystyczne sposoby poruszania się (Yaang Saam Khum, Yaang Suko Sem itp.) przez miesiąc zanim przejdą do następnego etapu. Gdy już dochodzi do walki, często poznaje się zawodnika właśnie po tym jak się porusza, czyli po Tar Khru.

Wai Khru (wai – oznacza akt okazania szacunku, dłonie przy tym są złożone jak do modlitwy; khru – nauczyciel) to z kolei element łączący obydwie sztuki. Rytualny taniec ma zasadnicze znaczenie dla każdego wojownika. Przez stulecia walki były prowadzone na otwartym terenie, nieznanym dla walczących. Wai Khru miało służyć: rozpoznaniu terenu, na którym będzie toczona bitwa, skupieniu się, oddaniu szacunku swojemu nauczycielowi, publiczności i Bogu (Tajowie w większości są buddystami), zaprezentowaniu swoich umiejętności i w końcu rozgrzewce. Walki rozgrywano też na oczach króla, zatem Wai Khru miało być również przeprosinami za brutalność.

„Starożytne Muay Thai”, czyli Muay Boran, to sztuka walki nauczana w Tajlandii, z której wywodzi się obecne Muay Thai.Muay Boran było wykorzystywane na polach walki, gdy wojownik stracił broń i był uzbrojony wyłącznie w swoje umiejętności. Żeby zneutralizować oponenta, posługiwał się kolanami, łokciami, głową, podcięciami, rzutami, dźwigniami i łamaniami. Dozwolone było „wykończenie” przeciwnika w parterze (niedozwolone natomiast było uderzanie leżącego).Muay Boran stosuje nawa awut, czyli dziewięć broni: dwie stopy, dwie pięści, dwa łokcie, dwa kolana i głowę. Podstawowa pozycja w walce, mocniej niż w Muay Thai angażuje pracę nóg, dlatego Muay Boran wymaga większej zręczności, elastyczności i szybkości. Różnice między Muay Boran a Muay Thai są także widoczne w innych elementach. Podczas gdy trenerzy Muay Thai ringowego koncentrują się na jak najszybszym wystawieniu swoich uczniów do walki, instruktor Muay Boran uwydatnia tradycyjne aspekty i metody treningowe tej sztuki, mając szczególnie na uwadze estetykę i rytuały. Wielokrotnie zdarza się, że uczniowie Muay Boran muszą ćwiczyć charakterystyczne sposoby poruszania się (Yaang Saam Khum, Yaang Suko Sem itp.) przez miesiąc zanim przejdą do następnego etapu. Gdy już dochodzi do walki,często poznaje się zawodnika właśnie po tym jak się porusza, czyli po Tar Khru.Wai Khru (wai – oznacza akt okazania szacunku, dłonie przy tym są złożone jak do modlitwy; khru – nauczyciel) to z kolei element łączący obydwie sztuki. Rytualny taniec ma zasadnicze znaczenie dla każdego wojownika. Przez stulecia walki były prowadzone na otwartym terenie, nieznanym dla walczących. Wai Khru miało służyć: rozpoznaniu terenu, na którym będzie toczona bitwa, skupieniu się, oddaniu szacunku swojemu nauczycielowi, publiczności i Bogu (Tajowie w większości są buddystami), zaprezentowaniu swoich umiejętności i w końcu rozgrzewce. Walki rozgrywano też na oczach króla, zatem Wai Khru miało być również przeprosinami za brutalność.

„Taniec” odbywa się przy Ram Muay (ram – muzyka; muay – boksować) – zwyczajowej muzyce, którą tworzy tajska orkiestra grająca na obojach oraz instrumentach perkusyjnych. Wojownik ma na głowie Mong Kon, specjalna opaskę, a na ramieniu Pra Jiad, plecionkę. Uczeń, który pojął sztuki Muay Thai dostaje Mong Kon od swojego trenera. To dar i nagroda za umiejętności i doświadczenie. Wierzono, że opaska musi znajdować się jak najdalej od ziemi, nigdy nie może jej dotknąć, inaczej straci swoją wartość. Pra Jiad miał przynosić szczęście i odwagę. Miał mistyczną moc, dlatego również nie pozwalano, żeby dotykał ziemi.

Tradycyjne Muay Boran nie przewidywało podziału walczących według wagi. Zawodnicy byli dobierani spontanicznie. W walce ręce były owijane w Kaad Chuek (które pojawiło się nie wcześniej niż około 1350r. i nie później niż w 1700r.). Kaad Chuek miały zwiększyć obrażenia zadawane oponentowi. By wzmocni ich „siłę rażenia”, często pomiędzy sploty wklejano tzw. gon hoi tworzące grudki wystające spomiędzy kostek na pięściach. Okazjonalne zanurzanie Kaad Chuek w pokruszonym szkle nie miało już właściwie żadnego znaczenia, oddziaływało jedynie na psychikę przeciwnika. Kaad Chuek było wystarczająco śmiercionośną bronią. Czasami też zdarzało się, że w celu dodatkowej ochrony i zwiększenia siły uderzenia wplatano twarde i ostre muszle mięczaków morskich. Jednakże – tak jak w przypadku szkła – była to praktyka dość rzadka. Gdy pojawiło się Kaad Chuek, zadanie ciosu ręką równało się okaleczeniu lub zabiciu przeciwnika.

Walki były wyjątkowo brutalne, trzeba było być bardzo ostrożnym i uważnym. Obecnie rozwinięty klincz tajski był niezwykle rzadko spotykany, ponieważ zawodnicy przez użycie Kaad Chuek rozcinali sobie tętnice.

Muay Boran jest praktycznie nierozerwalnie związany z Krabi Krabong. To tradycyjna tajska broń, która składa się z:

– Krabi – pojedynczego ostrza

– Krabong – rękojeści

– Plong – patyka

– Ngao – długiej broni z ostrymi prostymi lub zakrzywionymi krawędziami

– Daab Song Mue – podwójnych mieczy, po jednym w obydwu rękach

– Mai Sawk – pary pałek nakładanych na przedramiona

Przez lata rozwoju Muay Boran, wykształciło się kilka odmian regionalnych:

– Muay Thasao (północna Tajlandia) – kładzie nacisk na szybkość, zwłaszcza szybkie kopnięcia. Ta odmiana jest nazywana też „Ling Lom”, czyli wietrzna małpa.

– Muay Korat (wschodnia Tajlandia) – skupia się na sile. Techniką charakterystyczną jest tu „wyrzucające uderzenie bizona”, które ma oderwać przeciwnika od ziemi.

– Muay Lopburi (centralna Tajlandia) – koncentruje się na zręczności posługiwania się technikami. Ta wariacja preferuje uderzenia prostymi i haki.

– Muay Chaiya (zachodnia Tajlandia) – kładzie nacisk na właściwą postawę. Uderza się głównie łokciami i kolanami.

Jest powiedzenie: “Punch Korat, Wit Lopburi, Posture Chaiya, Faster Thasao”.

* [uderzenie] [bystrość] [postawa] [szybkość]

Osobnym terminem określa się królewskie Muay Boran – Muay Luang. To formuła ćwiczona przez królewską gwardię.

Zasady Muay Boran były proste: zakaz kopania w krocze, wydłubywania oczu, uderzania przeciwnika, który upadł i ciągnięcia za włosy. Długość rundy wyznaczało zatonięcie łupiny kokosa, w którym wcześniej robiono niewielką dziurkę i umieszczano go w wodzie. Gdy czas upłynął, uderzano w bęben lub metalowy talerz na znak zakończenia rundy.

Z Muay Boran wiąże się legenda. Gdy w 1763r. Birmańczycy najechali syjamską stolicę Ajutahhaję, wzięli do niewoli grupę Tajów. Pośród nich znajdowała się liczna grupa bokserów, którzy zostali przewiezieni do miasta Ungwa. 11 lat później birmański król Hsinbyushin (zwany przez Tajów King Mantra – król szmaciarz), zorganizował siedmiodniowy festyn religijny w Rangunie. Na festynie miały pojawić się różne rodzaje rozrywki, jak na przykład walki na miecze czy przedstawienia teatralne. W pewnym momencie król chciał zobaczyć jak tajski wojownik wypadnie w starciu z Birmańczykiem. Tym wojownikiem był Nai Khanom Tom. Ring ustawiono tuż przed tronem Hsinbyushina. Nai Khanom Tom zaczął wykonywać Wai Khru, by oddać hołd swojemu nauczycielowi, ale też pokazać, że szanuje całą zgromadzoną publiczność. To wprawiło w zakłopotanie wszystkich Birmańczyków. Gdy walka się rozpoczęła, Nai Khanom Tom zaczął atakować przeciwnika za pomocą ciosów, kopnięć, łokci i kolan, nokautując rywala. Jednak sędzia nie uznał wygranej Taja, uzasadniając swoją decyzję tym, że Birmańczyk był zbyt rozproszony przez Wai Khru. Król zapytał czy Nai Khanom Tom chce walczyć przeciwko dziewięciu innym Birmańczykom, dowodząc tym swojego prawdziwego zwycięstwa. Więzień się zgodził. Wygrał wszystkie starcia, nie robiąc pomiędzy nimi żadnych przerw. Jego ostatnim przeciwnikiem był wielki nauczyciel boksu z miasta Ya Kai. Jednak nie obronił się przez Tajem, który zniekształcił jego twarz wysokimi kopnięciami. Tym razem nikt nie śmiał zakwestionować zwycięstwa Nai Khanom Toma. Król był pod wrażeniem umiejętności mężczyzny: ”Każda jego część jest pobłogosławiona przez jad. Nawet jego nieosłonięte ręce są w stanie pokonać dziewięciu czy dziesięciu mężów. Ale jego nieudolny władca stracił kraj…”. Hsinbyushin nagrodził wojownika wolnością i kazał wybrać: bogactwo lub dwie żony. Nai Khadom Tom odparł, że woli żony, bo łatwiej się dorobić niż znaleźć żony, po czym wrócił do Syjamu.